//////

ZABYTKOWE TKANINY

Zabytkowe tkaniny z XIII w. zostały prze­niesione do różnych muzealnych zbiorów hiszpańskich w Burgos, Toledo, Barcelonie i częściowo dostały się do kolekcji amerykańskich. Jedwabne tkaniny z XIII w. oraz znalezione w Las Huelgas ubiory wzbogaciły znacznie obraz średniowiecznych ubiorów dworskich noszonych w Hiszpanii w XIII w., utrzymanych w niezwykle bogatym kolorycie. Ornamentyka tkanin hiszpańskich, de­koracyjnych i odzieżowych aż do XV w. czerpała z zasobu motywów mauretańskich. W tkaninach odzieżowych przeznaczonych na ubiory rycerskie i dworskie używano motywów heraldycznych w przy­jętej w tym okresie płaskiej sylwetowej stylizacji, dostosowanej do techniki tkackiej. W zakresie historii ubioru hiszpańskiego nowe opracowania Carmen Bernis w cyklu artykułów wysu­nęły najważniejsze zagadnienia kobiecej mody hiszpańskiej z 2. poł. XV w. Podkreślono w nich te szcze­góły mody, które rozpowszechniły się we Francji i we Włoszech w okresie wczesnego renesansu.

WŁAŚCIWY STYL DEKORACJI

Po rozcięciu pętelek sterczały na powierzchni prawie pionowo krótkie nitki jed* wabne, które nadawały barwie tkaniny głęboki ton i mieniące półtony w załamaniach. Przy wprowa­dzeniu dwóch wysokości pętelek aksamitu lub po­zostawieniu ich częściowo nie rozciętych otrzymy­wała tkanina dodatkowe efekty, którymi umiejęt­nie posługiwali się tkacze włoscy, szczególnie w Genui i Wenecji. Przenoszenie motywów zwierzęcych z brokatów i lżejszych tkanin jedwabnych do techniki aksa­mitu okazało się zbyt kosztowne i trudne ze wzglę­du na wielobarwność i małe rozmiary motywów dekoracyjnych. Właściwy styl dekoracji znalezio­no po ograniczeniu skali barwnej i powiększeniu motywów.

TKANINY JEDWABNE

Wyrób wzorzystych tkanin jedwabnych we włoskich miastach Lukce, Wenecji i Genui powstał dzięki handlowi bizantyńskimi i wschodnimi tkaninami jedwabnymi, prowadzonemu przez kupców z Wenecji i innych włoskich ośrodków handlowych w X, XI i XII w. Najwcześniej, bo już w XII w., zorganizował się przemysł jedwabniczy w Lukce i uzyskał światową sławę największego do 1400 r. ośrodka jedwabnictwa o doskonałych możliwościach przywozu surowca i wywozu tkanin w porcie pizańskim. Tkaniny z Lukki wysyłano w najwcześniejszym okresie przeważnie do krajów zachodniej Europy: do Francji, Burgundii i Anglii. Drugim ośrodkiem tkactwa jedwabiu była Wenecja, która eksportowała swe wyroby przeważnie na Wschód i zaopatrywała kraje niemieckie.

TKANINY LNIANE

W XIV w. przychodziło do Polski również sukno włoskie, angielskie i holenderskie, zarówno w gatunkach drogich, jak tanich. Do najtańszych, dla wszystkich dostępnych, lekkich gatunków tkanin wełnianych należał harras, wyrabiany w różnych niderlandzkich miejscowościach, poszukiwany przez odbiorców z miast i wsi, zarówno w Polsce, jak i w Niemczech.Tkaniny lniane przeciętnej jakości wyrabiano w średniowieczu we wszystkich krajach. Ówczesnym zwyczajem kobiety okrywały głowy cienkimi chustami wiązanymi wokół twarzy; przy różnych płó­ciennych czapeczkach i zawiciach korzystano również z importów płótna z ośrodków o doskonałej gatunkowo produkcji. Podczas wypraw krzyżowych poznano na Wschodzie przejrzyste, cienkie lniane tkaniny, które miały być używane przez Saracenów na całuny.

BARWNE, WZORZYSTE TKANINY

Suknie takie wykonane były z tkanin barwnych i wzorzystych, również z obszyciem futrzanym, lub obrzeżone ciemnym aksa­mitem; widać pod nimi inną suknię . Szerokie wycięcie zakrywano zawsze cienką lnianą chustką (collerette). Sznurowanie w tych sukniach było czasem na przodzie lub przy nie rozcina­nych ukryte z boków. W obrazach i rzeźbach francuskich przedstawiających Marię Magdalenę można zwykle w tym okresie spotkać ten rodzaj gładkiej, obcisłej sukni. U Rogera van der Weyden suknia Marii Magdaleny ma w kilku przykładach rękawy krótkie, do których są przypinane długie rękawy z ozdobnego adamaszku lub jedwabiu innej barwy, lub też do rękawa wąskiego krótkiego dodany jest szeroki z cienkiej tkaniny. Wyraźnie zaznacza się w tych przykładach osobne skrojenie staników i czasem gęste marszczenie spódnic w pasie. Przy sukniach noszono niskie, niewielkie kapturki czarne lub czerwone, na nisko już czesanych fryzurach.

MODA PRZESADNIE WYDŁUŻONEGO OBUWIA MĘSKIEGO

Moda przesadnie wydłużonego obuwia męskiego i kobiecego znana z 2. poł. XIV w. utrzy­mywała się jeszcze na początku XV w. Również w podszytych skórzaną podeszwą chausses se- mełlees obowiązywało nadmierne wydłużenie przodów. Około 1415 r. nastąpił zwrot mody, przy­noszący właściwie proporcje lekko tylko zaostrzonego obuwia, z podeszwą skrojoną osobno dla lewej i prawej stopy. Okres ten przeciągnął się do lat 1440—1445, po czym nastąpił nawrót do obuwia wydłużonego. Formy obuwia męskiego nie ograniczały się do zwykłego płytkiego obuwia i chausses semellees; miniatury rękopisów podają przykłady obuwia skórzanego z cholewką dochodzącą nieco wyżej kostek.

Dodatki

Nie wszyscy ludzie zdają sobie sprawę z faktu, że oprócz całej kreacji, bardzo ważną rolę pełnią dodatki do stroju. Są one uwieńczeniem całego naszego ubioru. Do damskich dodatków należą torebka, czasem gdy jest to wyjście wieczorowe jest to elegancka ‘’kopertówka”, pasek do spodni, przypięcia do włosów, oraz biżuteria. Panowie rzadko decydują się na biżuterie. Jeśli jednak podejmą taką decyzję, niech będą to wyłącznie spinki do mankietów przy koszuli, oraz dobrej jakości zegarek. Do innych męskich dodatków należą pasek do garnituru, oraz portfel. W przypadku dodatków ważne jest, aby były one jak najlepszej jakości. W kwestii dodatków doskonale sprawdza się powiedzenie, że liczy się jakość, a nie ilość. Naprawdę warto kupić na przykład jeden markowy pasek, zamiast dwóch tańszych. Jeśli będziemy odpowiednio konserwowali nasz produkt, to na pewno posłuży on nam długie lata. Warto pamiętać, że dodatki muszą być odpowiednio dobrane do reszty stroju. Tylko wtedy będziemy nienagannie eleganccy. A więc na przykład pasek i torebkę dobieramy do butów.

Trendy

Z każdej strony słychać, że aby być modnym trzeba być trendy. Że tylko Ci co są na topie mają prawo dojść do jakiegokolwiek sukcesu czy być zauważeni. Ale co to znaczy być modnym? Kto zostaje trendy? Dla wielu osób bycie trendy oznacza ślepe pożądanie za tym co jest aktualnie modne. Podpatrują znanych celebrytów i starają się na nich wzorować. Gwiazda ma czerwone włosy, to i oni przefarbują swój słoneczny blond, na ognistą czerwień. Jednak bycie trendy nie oznacza wcielania się w nieswoje role. Najważniejsze w modzie jest własne samopoczucie. Kreacja będzie wyglądała na nas dobrze, tylko wtedy i jedynie wtedy, gdy my będziemy się dobrze w niej czuli. Brak pewności siebie sprawi, że nawet w najmodniejszych ciuchach z najnowszej kolekcji, będzie wyglądali co najmniej śmiesznie. Żeby czuć się dobrze w naszej drugiej skórze jaką są ciuchy powinniśmy zastanowić się jaki jest nasz styl. Czy jest to sportowy luz, czy może nienaganna elegancja. Dopiero po tej czynności możemy przejść do następnego kroku jakim jest kompletowanie naszej szafy.

Damskie swetry

Wiele kobiet obecnie uwielbia swetry. Damskie swetry są produkowane w przeróżnej gamie kolorystycznej i we wspaniałych wzorach. Każda pani może wybrać najbardziej jej odpowiadające swetry, dzięki czemu niemal w każdej szafie jest ich kilka rodzajów. Ogromne zróżnicowanie, jakie dają nam producenci swetrów sprawia, iż możemy je dobrać nawet do koloru oczu. Wspaniałe motywy, jakie umieszczane zostają na wszelkiego rodzaju swetrach damskich sprawiają, że są one wspaniałą ozdobą. Damskie swetry są niezwykle dekoracyjne i mogą mieć wrobione wspaniałe motywy, które nadają im atrakcyjności. Każda kobieta ma w szafie przynajmniej jeden sweter, z którego jest dumna. Coraz większy wybór swetrów daje nam możliwość dopasowania ich zarówno do okazji, na która mają być założone jak i do własnych zapotrzebowań. Często są stosowane nawet do eleganckich bluzeczek, kiedy musimy pokazać się z najlepszej strony. Damskie swetry są produkowane same, ale również mogą być w kompletach ze spódniczkami lub ze spodniami, wykonanymi z identycznego materiału jak sweter.

Męskie swetry

Coraz częściej produkowane są obecnie męskie swetry, które mają na celu ozdobienie mężczyzn. Często mężczyźni ubierają do nich krawaty, aby wyglądać jeszcze bardziej atrakcyjnie i elegancko. Coraz częściej stosowane są nie tylko na wyjście na miasto, ale również na większe imprezy, gdzie musimy wyglądać wyjątkowo. Męskie swetry na ogół są mniej dekoracyjne niż damskie i mają mniejsze zróżnicowanie kolorów. Każdy mężczyzna w swetrach wygląda niezwykle pociągająco. Produkowane są one z przeróżnych materiałów, które powinny nie rozciągać się w praniu. Czasami się zdarza, że kupimy swetry gorszej jakości i wtedy mogą się one rozciągnąć lub zbiec podczas prania. Męskie swetry są niezwykle popularne, gdyż stanowią wspaniałą część garderoby, która idealnie dekoruje mężczyzn, dzięki czemu mogą się oni czuć bardziej atrakcyjni. Swetry cieszą się ogromną popularnością, gdyż są bardzo wygodne, a obecnie oferowane modele dają nam możliwość wyboru, co ułatwia dobranie ich do własnego gustu. Są one niezwykle modne i wygodne.

TKACTWO JEDWABIU

W końcu XIV w. wprowadzona do Kastylii hodowla owiec merynosów dała podstawę do rozwoju sukiennictwa kastylijskiego, które wyrabiało doskonałe gatunki sukna, zawsze jednak z dodatkiem delikatnej wełny sprowadzanej z Anglii. Kwitnący okres sukiennictwa skończył się w XVI w. na skutek szkodliwych dla przemysłu zmian w wewnętrznej polityce gospodarczej pań­stwa i ograniczenia hodowli owiec. W okresie najlepszej produkcji tekstylnej Hiszpanii sprowadzano na użytek dworu królewskiego z Flandrii luksusowe gatunki sukna.Tkactwo jedwabiu rozpoczęło się wcześnie w Hiszpanii południowej, będącej pod panowaniem mauretańskim, i osiągnęło wysoki poziom już w IX w., przy czym zarówno technika tkacka, jak i motywy dekoracyjne tkanin były wschodniego pochodzenia. Stylizacja ornamentu na mauretań­skich tkaninach hiszpańskich unikała — stosownie do nakazów nauki islamu — realistycznego wy­obrażenia ludzi i zwierząt, a gdy motywy te były wprowadzone do kompozycji, traktowano je płasko i wtapiano w motywy geometryczne, pokrywające jednostajną siecią powierzchnię tkaniny.

MALOWNICZE HISZPAŃSKIE UBIORY

Wspomniane prace Carmen Bernis rozszerzyły znacznie zakres wiadomości o barwnych i malow­niczych ubiorach hiszpańskich z wieku XIII—XV. W studiach dotyczących mody XV w. wskazała autorka zasięg i początek wczesnych wpływów hiszpańskich na modę ogólnoeuropejską, w daw­niejszych pracach łączony zwykle dopiero z okresem panowania Karola V.W zakresie tkactwa Hiszpania posiadała w okresie średniowiecza oparty na rzymskich trady­cjach przemysł sukienniczy, rozwinięty szczególnie po inwazji arabskiej. Sukiennictwo hiszpańskie czerpało z własnej bazy surowcowej, mając duże ilości wełny pochodzącej z hodowli licznych stad rasowych owiec. Przemysł tekstylny Katalonii nie mógł przerobić posiadanej w kraju wełny, tak że wysyłano obok gotowego sukna duże ilości surowej wełny do Egiptu, Konstantynopola i Afryki po­łudniowej.

REZULTATY NAUKOWE

W obszernej historii ubiorów z 1948 r. Millia Davenport zerwała z tym schematem i dała przy­kłady i ilustracje oparte na zabytkach malarstwa — szczególnie miniatur w rękopisach i malarstwa ściennego. Dla charakterystyki mody w XV w. (oprócz portretów) dużo szczegółów o ówczesnych ubiorach kobiecych zaczerpnęła autorka z obrazów przedstawiających temat ulubiony w tym okre­sie — ucztę u Heroda z tańcem Salome. W kompozycjach tych dawali zwykle malarze XV w. prze­gląd najnowszej mody swego środowiska. Poważne odkrycia i rezultaty naukowe przyniosły w ostatnich latach badania przeprowadzone w podziemiach klasztoru Las Huelgas i w katedrze w Toledo. Wydobyto z krypt grobowych dosko­nale zachowane całuny z wzorzystych tkanin jedwabnych z 1. poł. XIII w. i ubiory z tkaniny jedwab­nej nawet z dobrze utrzymanym podszyciem futrzanym.

UBIORY HISZPAŃSKIE OD XIII DO KOŃCA XV WIEKU

Materiały ikonograficzne i wiadomości o lokalnych cechach mody hiszpańskiej w okresie średnio­wiecza czerpano w dawniejszych opracowaniach z podręczników kostiumologii, przede wszystkim z Ikonografii hiszpańskiej Carderery. W dziele tym, wydanym w latach 1855-1864, historyk hisz­pański przedstawił zarys oficjalnej mody hiszpańskiej na podstawie przykładów wybranych z rzeźby nagrobnej od XIII w. do połowy XVI w., i nieznacznej ilości obrazów i portretów. W materiale zebranym przez autora zaznacza się niewielkie odchylenie od mody francuskiej; podkreślone zostały wpływy wniesione przez królowe pochodzące z obcego środowiska i znajomość zwyczajów rycer­skich przenoszonych wraz z modą francuską na dwór hiszpański.

W JEDNYM TONIE

W technice wykonania zbytkownych aksamitów . występuje często tło złote, na którym efektownie rozłożone są duże motywy, komponowane asymetrycznie lub z zachowaniem osi syme­trii. Używana najczęściej w ornamencie barwa malinowa ma, przez zastosowanie róż­nej wysokości aksamitu strzy­żonego i pętelkowego i roz­siane wśród jedwabiu złote pętelki, delikatnie stopniowane odcienie barwy.Do używanych najczęściej na ubiory aksamitów włoskich należą tzw. aksamity ryte (nazywane przez francuskich historyków velours a fer- ronneries), w których moty­wy występują zaznaczone wgłębionym, jakby tylko konturowym rysunkiem. Wy­rób tych tkanin przypada na lata czterdzieste XV w.; wychodziły one z pracowni wszystkich ośrodków włos­kich Wenecji, Lukki, Genui, Florencji, Mediolanu i Hisz­panii. Aksamity ryte utrzy­mane są albo w jednym to­nie.

POD WZGLĘDEM KOMPOZYCJI

Pod względem kompozycji można rozróżnić w 2. poł. XV w. trzy grupy schematów w układzie i typie ornamentów. Pierwszą grupę tworzą tkaniny pokryte siecią zaostrzonych owali wypełnio­nych motywem. W drugiej, najliczniejszej grupie są tkaniny, w których motyw owali jest przerwany drugim równorzędnym mo­tywem tej wielkości, co motyw główny szyszki lub granatu. W tkaninach tych wy­stępują tylko łuki ostre w podziałach. Skomponowane swobodnie, o falistym rytmie raportow. Schematy wszystkich trzech grup układu ornamentu występuj, współcześnie obok siebie. W swobodnie skomponowanych motywach ostów i szyszek na długich, falisto wygiętych łodygach raporty są tak duze, ze często tylko dwukrotnie mogą się powtorzyć w długości ubioru, a nawet dochodzą do 2 m wysokości.